William Blake „Jerozolima”

William Blake

Jerozolima

Czyliż te stopy pradawnymi czasy
W Anglii po górach zielonych stąpały
I czy widziano Baranka Bożego
Wśród miłych pastwisk Anglii pełnej chwały?

Czy blask rzucało to Boskie Oblicze
Na chmurne wzgórza nasze i doliny?
Czy zbudowano tu Jerozolimę,
Gdzie się panoszą mroczne diabłów młyny?

Dajcie mi łuk mój, co złotem skrzy z góry!
Dajcie mi moje pożądania strzały!
Dajcie mą włócznię! Rozstąpcie się chmury!
Dajcie mój rydwan ogniem rozgorzały!

Mój rozum walczyć nigdy nie przestanie,
A miecz spoczynku nie uświadczy w dłoniach,
Aż zbudujemy swą Jerozolimę
W Anglii na miłych i zielonych błoniach.

Tłumaczenie z języka angielskiego: Jarek Zawadzki

Jerusalem

And did those feet in ancient time,
Walk upon Englands mountains green:
And was the holy Lamb of God,
On Englands pleasant pastures seen!

And did the Countenance Divine,
Shine forth upon our clouded hills?
And was Jerusalem builded here,
Among these dark Satanic Mills?

Bring me my Bow of burning gold:
Bring me my Arrows of desire:
Bring me my Spear: O clouds unfold:
Bring me my Chariot of fire!

I will not cease from Mental Fight,
Nor shall my Sword sleep in my hand:
Till we have built Jerusalem,
In Englands green & pleasant Land.

Analiza

1. Wprowadzenie

Wiersz „And did those feet in ancient time”, znany również jako „Jerusalem”, został napisany przez Williama Blake’a w 1804 roku. Utwór jest fragmentem większego poematu „Milton: A Poem in Two Books” i szybko zyskał status hymnu narodowego w Anglii. Polski przekład:
„Mój rozum walczyć nigdy nie przestanie, / A miecz spoczynku nie uświadczy w dłoniach, / Aż zbudujemy swą Jerozolimę / W Anglii na miłych i zielonych błoniach.”
oddaje duchowy i wizjonerski wymiar oryginału.

2. Tematyka i przesłanie

2.1. Poszukiwanie sacrum w codzienności
Pierwsza część wiersza pyta retorycznie, czy „Baranek Boży” kiedykolwiek stąpał po zielonych wzgórzach Anglii i czy Jego blask rozświetlał chmurne doliny:
„Czyliż te stopy pradawnymi czasy / W Anglii po górach zielonych stąpały / I czy widziano Baranka Bożego / Wśród miłych pastwisk Anglii pełnej chwały?”
Blake sugeruje, że sacrum może istnieć w zwykłym krajobrazie, jeśli człowiek jest w stanie je dostrzec.

2.2. Konfrontacja z ciemnością
Kolejne wersy mówią o „mrocznych diabłów młynach” – metaforze przemysłu, ucisku i moralnego zepsucia:
„Czy zbudowano tu Jerozolimę, / Gdzie się panoszą mroczne diabłów młyny?”
Blake krytykuje moralne i społeczne skutki rewolucji przemysłowej, kontrastując z naturalnym pięknem Anglii.

2.3. Aktywna wizja odnowy
Wiersz przechodzi następnie do wezwania do działania, używając metafor uzbrojenia i wojny duchowej:
„Dajcie mi łuk mój, co złotem skrzy z góry! / Dajcie mi moje pożądania strzały! / Dajcie mą włócznię! Rozstąpcie się chmury! / Dajcie mój rydwan ogniem rozgorzały!”
Obraz uzbrojenia symbolizuje siłę duchową, energię moralną i kreatywność potrzebną do przemiany społeczeństwa.

2.4. Trwała walka i wizja utopii
Końcowa część wiersza przedstawia determinację poety:
„Mój rozum walczyć nigdy nie przestanie, / A miecz spoczynku nie uświadczy w dłoniach, / Aż zbudujemy swą Jerozolimę / W Anglii na miłych i zielonych błoniach.”
Blake wzywa do nieustannej walki duchowej i moralnej, dopóki społeczeństwo nie osiągnie ideału – „Jerozolimy”.

3. Analiza stylistyczna

3.1. Retoryka i pytania
Wiersz używa licznych pytań retorycznych („And did those feet…?” / „Czyliż te stopy…?”), które stawiają czytelnika w roli świadomego obserwatora i zachęcają do refleksji nad duchowym wymiarem życia.

3.2. Symbolika uzbrojenia
Łuk, strzały, włócznia i rydwan ognia symbolizują siłę duchową, pasję i dążenie do dobra. Polski przekład oddaje te obrazy, zachowując dynamikę i patos oryginału.

3.3. Kontrast i paralelizm
Blake zestawia naturalne piękno Anglii z „ciemnymi młynami diabłów”, tworząc napięcie między sacrum a profanum. Polski przekład wiernie oddaje ten kontrast, zachowując rytm i paralelizm między wersami.

4. Porównanie oryginału z przekładem

- Wierność treści: Polski przekład zachowuje kluczowe obrazy i przesłanie o duchowej walce i przemianie.
- Ton: Obydwie wersje mają ton wizjonerski i mistyczny, z wyraźnym wezwaniem do działania.
- Rytm i muzyczność: Polski przekład oddaje rytm oryginału poprzez regularne wersy i logiczny podział zdań.
- Symbolika: Wszystkie metafory uzbrojenia i wizji Jerozolimy zostały zachowane w przekładzie.

5. Interpretacja

Wiersz Blake’a jest utworem patriotyczno-duchowym i wizjonerskim. Poszczególne elementy można odczytać następująco:
1. Duchowe sacrum w codzienności: piękno Anglii może stać się miejscem boskiej obecności.
2. Moralna walka: uzbrojenie symbolizuje aktywną walkę o duchowe i moralne wartości.
3. Utopia: „Jerozolima” to wizja idealnego społeczeństwa, które można zbudować poprzez wysiłek duchowy i moralny jednostki.

6. Zakończenie

Wiersz „And did those feet in ancient time” to manifest duchowy i moralny. Przekład polski zachowuje jego rytm, symbolikę i wizjonerski charakter, umożliwiając współczesnemu czytelnikowi doświadczenie duchowej i moralnej siły Blake’a. Tekst pozostaje inspiracją do refleksji nad możliwością przekształcenia świata przez indywidualną i zbiorową determinację.