O kalendarzu chińskim
Obecnie Chińczycy liczą czas, stosując kalendarz gregoriański oraz umowną datę narodzin Chrystusa jako punkt odniesienia. Wyjątek stanowią jednak tradycyjne święta chińskie, które są datowane według kalendarza księżycowego. Wielu Chińczyków obchodzi też swoje urodziny według kalendarza księżycowego, choć oficjalnie w dokumentach stosuje się kalendarz gregoriański do zapisu dat urodzin. W Republice Chińskiej, czyli obecnie z grubsza rzecz biorąc na Tajwanie, jako punkt podziału er oprócz daty narodzin Chrystusa stosuję się rok powstania republiki1, czyli 1912. Tak więc na przykład 2007 r. n. e. to 96 rok Republiki. W starożytnych Chinach nie stosowano oczywiście naszego kalendarza, a sposobów liczenia upływu lat i datowania wydarzeń historycznych było kilka. Do najpopularniejszych należały: wykorzystanie okresu panowania władców jako punktu odniesienia oraz system tzw. Niebiańskich Pni i Ziemskich Gałęzi.
W przypadku wykorzystania okresu panowania władcy, Chińczycy mieli do wykorzystania dwie możliwości: pierwszą z nich było podanie, że dane zdarzenie zaszło w tym a w tym roku panowania tego a tego władcy. Od pewnego momentu jednak w historii Chin pojawił się drugi sposób datowania wydarzeń, gdy władcy zaczęli przyjmować tzw. ery panowania, zwane po chińsku nianhao (年號), co można by dosłownie przetłumaczyć jako „przydomki roku”. Jeden władca, mógł ogłosić nową erę panowania kilka razy podczas swoich rządów, tak więc ery panowania nie były zawsze tożsame z okresem zasiadania owego władcy na tronie. Dla przykładu rok 457 n. e. był pierwszym rokiem ery Daming, ale jednocześnie czwartym rokiem panowania cesarza Xiaowu z dynastii Liu-Song, gdyż pierwsze trzy lata jego panowania należą to ery o nazwie Xiaojian.
Mniej przejrzystym sposobem datowania jest system Niebiańskich Pni i Ziemskich Gałęzi wykorzystujący dwa zbiory symboli, z których jeden nazywa się Niebiańskimi Pniami i liczy 10 elementów, a drugi zbiór to Ziemskie Gałęzie składający się z 12 elementów. Elementy zbiorów ułożone są w ściśle określonym i niezmiennym porządku. Datowanie polega na przypisywaniu poszczególnym latom nazw składających się z dwóch symboli – po jednym z każdej grupy, przy założeniu że symbole parzyste łączą się w pary z parzystymi, a nieparzyste z nieparzystymi. Na przykład: pierwszy element Ziemskich Gałęzi może się łączyć z pierwszym, trzecim, piątym, itd. elementem Niebiańskich Pni, ale nie może się łączyć z drugim czy czwartym. Ponadto pierwszą pozycję w parze zawsze zajmuje Niebiański Pień. W taki sposób uzyskujemy 60 wariacji. Łatwo zauważyć, iż co 60 lat cykl powtarza się i latom nadawana jest ta sama nazwa – najczęściej w celu sprecyzowania daty podaje się wtedy, za którego władcy dany rok wystąpił.
![]() |
| Tabela 60 cykli nazwanych za pomocą dziesięciu Niebiańskich Pni i dwunastu Ziemskich Gałęzi, zob. 中国社会科学院, 编, 《现代汉语词典》 (商务印书馆, 2016), 1769页. |
Na przykład w chwili pisania tego tekstu mieliśmy rok 2007 czyli rok ding-hai. Jednak jako że w Chinach nie ma już cesarzy, nie sposób nazwę tę sprecyzować – na szczęście system ten nie jest już oficjalnie stosowany. Ziemskim Gałęziom przyporządkowane są też znaki chińskiego zodiaku: i tak gałęzi hai przyporządkowana jest świnia, rok 2007 był więc rokiem świni2.
1 Choć taki sposób datowania jest coraz rzadziej spotykany.
2 Należy pamiętać, iż system ten opierał się na kalendarzu księżycowym, a nowy rok księżycowy nie jest zbieżny z gregoriańskim początkiem roku. Chiński Nowy Rok występuje albo w styczniu albo w lutym kalendarza gregoriańskiego – dlatego też, aby obliczyć rok gregoriański, należy wziąć to pod uwagę. Na przykład 7 lutego 2008 roku to 1. dzień 1. miesiąca księżycowego czyli Chiński Nowy Rok, ale 7 lutego 2009 roku to 13. dzień 1. miesiąca, a 7 lutego 2010 roku to 24. dzień 12. miesiąca.

Komentarze
Prześlij komentarz